Uitleg over

Klimaatverandering

Veranderingen in het klimaat zijn van alle tijden. Vulkaanuitbarstingen, een wisselende hoeveelheid zonlicht, El Niño en de mens veroorzaken klimaatverandering.

Het klimaat verandert onder invloed van natuurlijke factoren. De afgelopen eeuw speelde de mens een doorslaggevende rol, door de uitstoot van broeikasgassen als koolstofdioxide en methaan. Wereldwijd en ook op het KNMI wordt veel onderzoek gedaan naar zowel de natuurlijke als de menselijke klimaatfactoren en naar de werking van het complexe klimaatsysteem. Begrip van het klimaatsysteem is belangrijk om uitspraken te kunnen doen over de ontwikkeling van het klimaat in de toekomst.

Veranderingen

Veranderingen zijn er in alle soorten en maten. Sommige klimaatveranderingen komen alleen in een klein gebied voor, andere zijn wereldwijd. Sommige zijn relatief snel, andere langzamer. El Niño bijvoorbeeld, met relatief warm zeewater in de Stille Zuidzee bij de evenaar, komt eens in de 3 a 7 jaar voor. Langzame veranderingen zijn bijvoorbeeld het optreden van ijstijden met een cyclus van ongeveer 100.000 jaar.

Temperatuurstijging

In de afgelopen 130 jaar is het wereldwijd gemiddeld 1,0 °C warmer geworden, bij benadering geheel door toedoen van de mens. In Nederland is het zelfs 1,7 °C warmer geworden. De laatste 30 jaar was waarschijnlijk de warmste periode in 1400 jaar. Dat stelt het IPCC, het Intergovernmental Panel on Climate Change van de Verenigde Naties. In de 21e eeuw wordt een verdere stijging van de gemiddelde temperatuur op aarde verwacht.

Hoe warm het gaat worden, hangt af van de toekomstige uitstoot van broeikasgassen. Als we de CO2-uitstoot drastisch weten te verminderen warmt de aarde verder op met 0,9 tot 2,3 °C aan het eind van deze eeuw. In het Parijsakkoord is afgesproken om te streven naar het beperken van de wereldwijde temperatuurstijging tot anderhalve graad. Om deze doelstelling te halen moet de uitstoot zelfs tot nul dalen in 2050. Als we de uitstoot van broeikasgassen niet beperken dreigt het aan het eind van deze eeuw 3,2 à 5,4 °C warmer te worden dan anderhalve eeuw geleden.

Klimaatscenario’s

Welke klimaatverandering Nederland mogelijk te wachten staat, staat beschreven in de KNMI-klimaatscenario's voor Nederland. De KNMI’14-klimaatscenario’s 2014-2020 vertalen de onderzoeksresultaten voor het wereldwijde klimaat uit het IPCC rapport (2013) naar Nederland. In 2021 en 2023 verwacht het KNMI nieuwe scenarioproducten te publiceren.

Klimaatinformatie

Meteorologische instituten zoals het KNMI doen sinds anderhalve eeuw dagelijks waarnemingen. Dit zijn grondwaarnemingen van onder andere temperatuur, luchtvochtigheid, neerslag, wind en zicht. Weerballonnen brengen op verschillende plaatsen de verticale structuur van de atmosfeer in kaart. Sinds 1979 geven satellietmetingen extra informatie over het aardoppervlak en de atmosfeer.

Over het klimaat in het verleden van vóór 1850 vinden onderzoekers aanwijzingen in oude documenten, jaarringen van bomen en boringen in gletsjers, ijskappen en diepzeesedimenten. Deze bieden informatie over het gemiddelde klimaat en over klimaatveranderingen.

Meer uitleg over

  • KNMI-onderzoeker Richard Bintanja op expeditie in Oost-Antarctica bij de Zweedse basis Svea (Bron: C. Reijmer)

    Klimaatverandering Antarctica

    Antarctica is het gebied rond de Zuidpool, het koudste gebied op aarde. Het eiland Vostok (3420 meter) heeft een jaargemiddelde temperatuur van -55 graden en is daarmee de koudste plek op aarde.
  • Drijvend ijs op 20 augustus 2012 in de Arctische Zee (Bron: US Coast Guard)

    Poolklimaat verandert het snelst

    De klimaatverandering is het sterkst voelbaar in het noordpoolgebied. De temperatuurstijging gaat hier drie keer sneller dan elders in de wereld.
Niet gevonden wat u zocht? Zoek in alle uitleg over