Wereld Meteorologie Dag 2026

Waarnemen voor betere bescherming 

Weer en klimaat stoppen niet bij landsgrenzen. Betrouwbare verwachtingen zijn alleen mogelijk dankzij wereldwijde samenwerking en het uitwisselen van gegevens. Dagelijks worden wereldwijd miljoenen waarnemingen verzameld via weerstations, schepen, vliegtuigen, satellieten en weerballonnen. Deze vormen de basis voor weersverwachtingen, klimaatonderzoek en waarschuwingen voor extreem weer.  De WMO stelt richtlijnen op voor deze waarnemingen en bevordert afspraken tussen lidstaten over het delen en stroomlijnen ervan. 

Weer en klimaat stoppen niet bij landsgrenzen.

Rol KNMI

Ook het KNMI levert hieraan een belangrijke bijdrage via het waarneemnetwerk in Nederland en Caribisch Nederland. Er worden continu metingen gedaan via automatische weerstations op land en op zee, maar ook via een netwerk van vrijwillige neerslagwaarnemers en twee neerslagradars die continu de lucht afzoeken naar buien. Ook laat het KNMI dagelijks een weerballon op en gaat elke week een ozonsonde de lucht in. Deze metingen geven inzicht in temperatuur, wind en de samenstelling van de atmosfeer tot grote hoogte. Daarnaast heeft het KNMI een meetmast bij Cabauw, waar in samenwerking met andere instituten onderzoek wordt verricht en een internationaal platform wordt geboden voor het testen van nieuwe meetmethoden, modellen voor weer en klimaat en de validatie van satellietmetingen. Ook werkt het KNMI intensief samen met Europese partners aan satellieten zoals TROPOMI, MetOp-SG en EarthCARE. Satellieten leveren wereldwijde informatie over wolken, temperatuur, zeespiegel, ijs en luchtkwaliteit. Zonder satellieten kunnen grote delen van de aarde, met name de oceanen, nauwelijks gemonitord worden. 

Belang van waarnemingen neemt toe 

Nauwkeurige en tijdige waarschuwingen zijn van levensbelang. Extreem weer, zoals hittegolven en hevige neerslag, komt vaker en intenser voor door klimaatverandering. Goede waarnemingen maken het mogelijk om eerder en gerichter te waarschuwen. Zo kan schade worden beperkt en kunnen mensen zich beter voorbereiden. 

Het KNMI heeft de wettelijke taak om te waarschuwen voor gevaarlijk weer. Dankzij verbeterde modellen, meer rekenkracht en internationale samenwerking worden verwachtingen steeds nauwkeuriger en plaatselijker.  

Nauwkeurige en tijdige waarschuwingen zijn van levensbelang.

Investeren in morgen 

Waarnemingsnetwerken vormen de basis van onze kennis over het klimaat. Investeren in deze netwerken is daarom een investering in veiligheid en weerbaarheid van de toekomst. Tegelijkertijd bieden nieuwe technologieën, zoals kunstmatige intelligentie (AI), kansen om verwachtingen verder te verbeteren. Om ook in een tijd van snelle vooruitgang in kunstmatige intelligentie en satelliettechnologie de waarnemingscapaciteit uit te kunnen breiden, benadrukt het WMO ook de belangrijke rol van jongeren en met name jonge wetenschappers via hun jongerenprogramma. Zij moeten immers leven met de consequenties van de beslissingen van nu, en onze verwachtingen verder ontwikkelen en verbeteren. 

Gaten te dichten

Ondanks alle technologische vooruitgang zijn er nog grote gaten in het wereldwijde waarnemingsnetwerk. In delen van Afrika, kleine eilandstaten en poolgebieden zijn meetstations schaars of functioneren ze niet altijd goed. Dit leidt tot minder nauwkeurige verwachtingen, niet alleen lokaal maar ook wereldwijd. De WMO zet zich daarom samen met de lidstaten in om deze gaten te dichten, onder meer door internationale samenwerking en investeringen in meetnetwerken op land, in de oceaan en in de atmosfeer. Dit gebeurt bijvoorbeeld via het Systematic Observations Financing Facility (SOFF): een trustfund van ruim 100 miljoen om in 60 ontwikkelingslanden structureel te werken aan het verbeteren van de meteo observaties. Het KNMI is in vijf landen als peer advisor actief bij implementatie van het SOFF-programma, om daar de waarneemgaten te dichten. 

Door vandaag goed te waarnemen, kunnen we morgen beter voorbereid zijn op een veranderend klimaat. 

Het WMO benadrukt tijdens Wereld Meteorologische Dag dat klimaat, weer en water ons verbindt. Door vandaag goed te waarnemen, kunnen we morgen beter voorbereid zijn op een veranderend klimaat.