Meetapparatuur kast Groningen
Foto: KNMI/Gert Jan van den Hazel
Uitleg over

Veelgestelde vragen afwijking versnellingsmeters Groningen

Seismologen van het KNMI hebben een afwijking ontdekt in de versnellingsmeters in het netwerk in de provincie Groningen. Veelgestelde vragen over deze technische afwijking.

Hoe wordt een aardbeving gemeten?

Een aardbeving vindt plaats in de grond. Een netwerk aan  seismometers meet een aardbeving en zijn kracht (de magnitude). Boven de grond meten versnellingsmeters wat voor een effect een beving aan het oppervlakte heeft. Dit heet ook wel de grondversnelling.

Wat is grondversnelling? 

Schade aan het oppervlak wordt voornamelijk bepaald door de grondversnelling. Niet alleen de beweging aan het oppervlak veroorzaakt schade, maar vooral hoe snel die beweging plaatsvond. Dat is de versnelling. Belangrijk voor de seismische dreiging is daarom de bepaling van de maximale grondversnelling, de piekgrondversnelling, afgekort als PGA (Peak Ground Acceleration). De piekgrondversnelling wordt niet alleen bepaald door de magnitude van een aardbeving, maar ook door bijvoorbeeld de lokale bodemgesteldheid. Zo kan een beving van de kracht 2,0 op de schaal van Richter op zandbodem anders  uitpakken dan op veengrond (de versterking van het signaal door veengrond is hoger dan bij een zandbodem)

Wat is er nu  aan de hand?

In augustus 2018 ontdekten onze seismologen een inconsistentie tussen verschillende datasets in de nieuwe versnellingsmeters in het netwerk van de Groningen-gasveld. Om vast te stellen hoe de afwijking kwam en om het te kunnen verhelpen, werd er onderzoek verricht. In november 2018 was de oorzaak gevonden: de fabrieksinstellingen van de versnellingsmeters van het nieuwe netwerk bleken  anders dan die van het oude netwerk. In december 2018 is deze instelling hersteld en zijn alle dataverzamelingen op de KNMI-website aangepast.

Wat zegt dit over het aantal aardbevingen?

Er is geen sprake geweest van onjuiste meldingen van opgetreden aardbevingen, niet in aantal, tijdstip, locatie of magnitude. 

Wat hebben we hieraan gedaan?

Na de ontdekking hebben onze seismologen de afstelling bijgesteld en zijn alle dataverzamelingen op de KNMI-website aangepast. 

Wat is een ondergrondmodel?

Het ondergrondmodel, het zogenaamde Ground Motion Model (GMM), beschrijft tot welke trillingen aan het aardoppervlak een aardbeving op diepte leidt. Dit model wordt ontwikkeld door de Universiteit van Liverpool, Imperial College, Virginia Tech, de NAM, Deltares en het KNMI. Sinds vorig jaar wordt gewerkt aan versie 6, die in april 2019 beschikbaar komt. Hierin zullen de  aangepaste versnellingsmetingen van het netwerk  verwerkt zijn. Met het ondergrondmodel worden door het KNMI de seismische dreiging (hazard) en door de NAM zowel de seismische dreiging als het seismische risico (Hazard and Risk Assessment (HRA)) afgeleid. Het ondergrondmodel is gebruikt als input voor het onderzoek van de Mijnraad en het daarvan afgeleide advies.

Wat is het effect van de aanpassing van de meetgegevens van versnellingsmeters op de KNMI-hazardmap?

De KNMI-hazardmaps uitgebracht in het verleden worden niet beïnvloed door de aanpassing van de gevoeligheid van de versnellingsmeters. Het effect is nul.  In het nieuwe ondergrondmodel, beschikbaar in april 2019, worden meetgegevens van versnellingsmeters wel gebruikt waarbij de aanpassing is doorgevoerd. 

Wat is het effect van onjuiste meetgegevens van het KNMI op de versterkingsopgave in Groningen?

De minister van Economische Zaken en Klimaat en de staatssecretaris van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat hebben een ambtelijke werkgroep ingesteld die tot doel heeft om met alle betrokken partijen - KNMI, IenW, EZK, SodM en NCG - de impact van de afwijkingen in kaart te brengen. KNMI concludeert dat er geen twijfel is over het feit dat er geen effect is op het ondergrondmodel en de daarvan afgeleide KNMI- hazardmaps. De verklaring daarvoor is dat de meetgegevens van de versnellingsmeters niet gebruikt zijn voor deze berekeningen. In het nieuwe ondergrondmodel (beschikbaar in april 2019) worden wel meetgegevens van de versnellingsmeters gebruikt, waarbij de reeds gecorrigeerde versnellingsdata worden gebruikt. Dit zal door Staatstoezicht op de Mijnen worden gevalideerd en bevestigd. Het totale plaatje voor alle implicaties wordt nader onderzocht. Tweede Kamer wordt over de uitkomst hiervan geïnformeerd door de Minister van EZK tijdens een reeds gepland AO Mijnbouw op 21 maart a.s.

Waar zijn de versnellingsdata wel voor gebruikt?

De versnellingsdata zijn gebruikt in de shakemaps. Het KNMI publiceert shakemaps na het optreden van een aardbeving in Groningen met een magnitude groter dan 2.0. Deze zijn inmiddels aangepast.
 

grondversnellingsmeter
Grondversnellingsmeter ©KNMI

Meer uitleg over

  • Charles Richter

    Magnitudeschalen

    De magnitudeschaal van Richter geeft de kracht van aardbevingen weer. De intensiteitsschaal van Mercalli richt zich op de gevolgen.
  • Aardbevingen buitenland

    Aardbevingen wereldwijd

    In bepaalde delen van de wereld waar continenten elkaar raken, komen de zwaarste aardbevingen voor.
Niet gevonden wat u zocht? Zoek in alle uitleg over