Nieuwsbericht

Vijf jaar aan satellietdata van Tropomi

30 september 2022

Satellietinstrument Tropomi bekijkt al vijf jaar de aarde vanuit de ruimte. Het Nederlandse instrument aan boord van de Sentinel-5P satelliet meet verschillende vervuilende gassen die belangrijk zijn voor luchtkwaliteit en klimaatverandering. De afgelopen vijf jaar is een enorme hoeveelheid data verzameld, naar beneden gestuurd en geanalyseerd. Wat heeft dit opgeleverd?

Tropomi meet wereldwijd en nauwkeuriger dan ooit de samenstelling van de lucht en levert informatie over de ozonlaag, luchtkwaliteit en het klimaat. Het satellietinstrument werd op 13 oktober 2017 gelanceerd. De eerste beelden werden in december 2017 gedeeld en sinds juli 2018 zijn de data voor iedereen beschikbaar.

Iedereen heeft, misschien onbewust, gebruik gemaakt van Tropomi data

De gegevens worden gebruikt voor klimaatonderzoek, monitoring van de ozonlaag en de zonkracht, zeer gedetailleerde verwachtingen van de luchtkwaliteit en de verspreiding van vulkaanas. Zo heeft iedereen, misschien onbewust, gebruik gemaakt van Tropomi data.


Afname luchtvervuiling coronacrisis wereldwijd nieuws

De gegevens van Tropomi waren wereldwijd in het nieuws vanwege de afname van luchtvervuiling door de corona lockdowns (figuur 1). De coronacrisis in 2020 en 2021 leidde tot een forse vermindering van de uitstoot van stikstofdioxide (NO2). Verder ontdekte Tropomi een aantal grote methaanlekken, kan het instrument de uitstoot van individuele schepen meten, zag het vulkaanuitbarstingen zoals die op La Palma (figuur 2) en bosbranden in onder andere Alaska, Siberië en Australië (figuur 3).

Tropomi beelden van NO2 boven Europa in april, mei en juni 2019 vergeleken met de schonere coronajaren 2020 en 2021
Figuur 1. NO2 boven Europa in april, mei en juni 2019 en 2022, vergeleken met dezelfde maanden in de schonere coronajaren 2020 en 2021. ©KNMI
Tropomi beelden van SO2 dat vrijkomt bij vulkaanuitbarsting op La Palma tussen september en december 2021
Figuur 2. SO2 komt vrij bij vulkaanuitbarstingen op La Palma en verplaatst zich naar het noorden tussen september en december 2021. ©KNMI
Tropomi beelden van bosbranden in Australië van december 2019 tot en met februari 2020
Figuur 3. Tropomi ziet de uitstoot van de bosbranden in Australië van december 2019 tot en met februari 2020. ©KNMI

In deze video is de wereldwijde concentratie van stikstofdioxide (NO2) te zien in april, mei en juni van de jaren 2018 tot en met 2022, gemeten met Tropomi.


Hoopvolle toekomst en opvolgers van Tropomi

Tropomi en de Sentinel-5P satelliet waar het instrument op vliegt, zijn nog steeds in uitstekende staat. De missie kan naar verwachting nog heel veel jaren mee. De voorganger van Tropomi, OMI, vliegt inmiddels al 18 jaar en werkt ook nog steeds. 

Het KNMI werkt samen met andere partners aan de opvolgers van Tropomi

Het KNMI werkt samen met andere partners aan de opvolgers van Tropomi. De eerste daarvan worden waarschijnlijk in 2024 gelanceerd. Daarnaast wordt de technologie van Tropomi ook gebruikt voor de ontwikkeling van kleine satellieten (zogenaamde cubesats), waarmee we op de uitstoot willen inzoomen. Met de combinatie van grote en kleine satellieten kunnen we deze emissies wereldwijd nog beter in beeld brengen en nagaan welke maatregelen werken.

KNMI verantwoordelijk voor kwaliteit van de data

Tropomi is een samenwerking tussen KNMI, Airbus Defence and Space Netherlands, SRON en TNO, in opdracht van het NSO en ESA. De wetenschappelijke leiding is in handen van het KNMI en SRON. Het KNMI is hoofdonderzoeker voor Tropomi en verantwoordelijk voor de aansturing van het instrument en voor de kwaliteit van de data. Airbus DS NL is hoofdaannemer voor het ontwerp en de bouw van het instrument. TNO is verantwoordelijk voor het optisch ontwerp. 

Volg @knmi_nl op Instagram. Vanaf 3 oktober tellen we tien dagen af tot het lustrum van de lancering. Met elke dag een weetje over het vlaggenschip van de Nederlandse ruimtevaart. 

Recente nieuws- en klimaatberichten

  1. Zeer zonnige herfst

    Deze herfst was zeer zonnig. Alleen in 2018, 2005 en 1959 was het herfstseizoen nog zonniger. Al ...

    01 december 2022 - Nieuwsbericht
  2. Windparken mengen zich in het weer

    Uit een recente studie met het KNMI weermodel blijkt dat windparken het weer beïnvloeden. De wind...

    29 november 2022 - Nieuwsbericht
  3. Maarten van Aalst vanaf 1 februari nieuwe hoofddirecteur KNMI

    Vrijdag 25 november 2022 heeft de ministerraad ingestemd met de benoeming van prof. dr. Maarten v...

    25 november 2022 - Nieuwsbericht
  4. Helderblauwe meren met smeltwater bovenop de ijskap van Antartica

    Wat op Groenland al decennialang doodnormaal was, is de laatste 10 jaar ook op Antarctica begonne...

    22 november 2022 - Nieuwsbericht
Toon alle nieuws- en klimaatberichten